Wyjazd w góry z psem – przepisy, bezpieczne szlaki i noclegi

· Planowanie wyjazdu

Wyjazd w góry z psem planuje się inaczej niż samodzielną wycieczkę. Trasę, tempo, transport i nocleg trzeba dopasować do możliwości czworonoga, a nie tylko do własnych ambicji. Zanim wybierzesz cel, sprawdź, czy pies w ogóle może wejść na dany szlak. Regulaminy parków narodowych, rezerwatów i nadleśnictw potrafią się różnić nawet w obrębie jednego pasma.

Równie ważne są szczegóły, o których łatwo zapomnieć. Czy kolejka wpuści psa bez kagańca? Ile wody zabrać? Gdzie jest najbliższy weterynarz i czy schronisko przyjmie zwierzę na noc? Dobrze przemyślany plan oznacza mniej nerwów przy wejściu na szlak, trasy krótsze, ale przyjemniejsze, i psa, który następnego dnia chętnie znów rusza w drogę.

Góry z psem – gdzie pies może wejść, a gdzie nie

Parki narodowe i rezerwaty

Na obszarach chronionych pies może wejść tylko tam, gdzie pozwala na to regulamin. W wielu parkach narodowych wejście z psem jest zakazane albo ograniczone do kilku wyznaczonych szlaków. Na tych trasach pies zwykle musi iść na smyczy. Podobne ograniczenia obowiązują w części rezerwatów przyrody.

Nie ma jednej reguły dla wszystkich parków. Sąsiednie pasma potrafią mieć zupełnie inne zasady, a w obrębie jednego parku lista dostępnych tras może się zmieniać w ciągu roku, na przykład w okresie lęgowym ptaków lub zimą. Planując wyjazd w góry z psem, warto też sprawdzić, czy wybrana trasa nie wchodzi w połowie na teren parku. Wtedy jej dalsza część może być dla psa zamknięta.

Lasy gospodarcze i tereny poza obszarami chronionymi

W lasach gospodarczych wstęp z psem jest zwykle dozwolony, co daje znacznie większy wybór tras. Obowiązują tam jednak dwa ograniczenia: psa nie wolno puszczać luzem, a do ostoi zwierząt nie wolno wchodzić wcale. Nadleśniczy może też okresowo zamknąć część lasu, np. w czasie zagrożenia pożarowego.

Własne zasady wprowadzają także gminy i nadleśnictwa. W praktyce dwa szlaki w tej samej okolicy mogą mieć różne reguły. Na jednym pies przejdzie bez przeszkód, a na drugim obowiązuje zakaz wstępu lub zaostrzony nakaz smyczy. Dlatego przy wyjeździe w góry z psem każdy odcinek trasy warto sprawdzić osobno, zamiast zakładać, że cały region ma jednolite przepisy.

Smycz, kaganiec i sprzątanie po psie na szlaku

Zielony pojemnik na psie odchody przy żwirowej drodze wśród łąk i zalesionych gór
Na wielu szlakach stoją pojemniki na psie odchody, ale torebki warto zawsze mieć przy sobie. Zdjęcie: Tiia Monto, CC BY-SA 3.0 / Wikimedia Commons

Smycz klasyczna czy automatyczna

Smycz automatyczna sprawdza się na szerokiej, pustej ścieżce albo na otwartej hali, gdzie pies może swobodnie węszyć bez przeszkadzania innym. Gdy z naprzeciwka idą turyści, zbliża się rowerzysta albo ścieżka zwęża się nad stromym zboczem, zablokuj linkę na krótko. Długa, cienka linka łatwo podcina nogi i oplata kijki trekkingowe, a na wąskim odcinku nagłe szarpnięcie może wytrącić z równowagi zarówno psa, jak i właściciela.

Klasyczna smycz o stałej długości daje lepszą kontrolę na kamienistych podejściach i w tłoku. Wielu właścicieli zabiera obie i zmienia je w zależności od terenu. Wygodnym rozwiązaniem bywa też smycz przypinana do pasa biodrowego, która zostawia wolne ręce na kijki.

Kaganiec zakładaj tam, gdzie wymagają go przepisy lub regulamin obiektu. Jeśli pies nie jest do niego przyzwyczajony, oswajaj go z kagańcem na krótkich spacerach jeszcze przed wyjazdem.

Tablice i regulaminy przy wejściu na szlak

Na granicy parku, rezerwatu lub nadleśnictwa zatrzymaj się przy tablicy informacyjnej. Zwróć uwagę na dwie rzeczy:

  • czy pies może wejść na wszystkie trasy, czy tylko na wybrane odcinki, oznaczone na mapie lub wymienione z nazwy,
  • czy w danym okresie obowiązuje zaostrzony nakaz smyczy, na przykład w czasie ochrony zwierzyny.

Sprzątanie po psie bywa obowiązkiem porządkowym, a nie tylko kwestią dobrego wychowania. Weź zapas worków, a postoje planuj w miejscach, gdzie da się posprzątać, a nie na stromym zboczu czy przy samym potoku. Pełne worki znoś do koszy w dolinie, bo na szlakach zwykle ich nie ma. Takie zachowanie wpisuje się w górskie zasady etyki dla turystów, które obowiązują wszystkich korzystających ze szlaków.

Jak wybrać szlak odpowiedni dla psa

Odcinki, których z psem lepiej unikać

Łańcuchy, klamry i drabinki to bariera, której pies samodzielnie nie pokona. Trzeba by go wnosić na rękach, co na stromej skale naraża i zwierzę, i właściciela. Równie ryzykowna jest ekspozycja, czyli ścieżka nad urwiskiem. Jedno szarpnięcie za zapachem albo poślizg na mokrym kamieniu może skończyć się upadkiem.

Z psem lepiej omijać także najbardziej zatłoczone trasy, zwłaszcza w weekendy i wakacje. W tłumie pies się denerwuje, trudniej go wyminąć na wąskich fragmentach, a kolejki do przejścia trudnych miejsc wydłużają postój w pełnym słońcu.

Cechy trasy przyjaznej psu

  • łagodny profil, bez długich, stromych podejść i zejść,
  • szeroka ścieżka, na której można bezpiecznie minąć innych turystów,
  • brak odcinków technicznych, sztucznych ułatwień i skalnych progów.

Przed wyjazdem korzystaj z opisów szlaków, które podają rodzaj nawierzchni i przewyższenia. Leśna ścieżka, kamienne rumowisko czy długi odcinek po asfalcie to dla psich łap zupełnie różne warunki. Tak przygotowane zestawienia ułatwiają wybór, na przykład gdy przeglądasz trasy piesze w Szklarskiej Porębie i szukasz wariantu bez stromych skalnych fragmentów.

Krótszy wariant z możliwością odwrotu

Zamiast ambitnego szczytu zdobywanego za jednym razem wybierz pętlę albo trasę z wyraźnym punktem, w którym można zawrócić. Może to być schronisko, przełęcz albo rozwidlenie szlaków. Jeśli pies idzie chętnie, wydłużysz wycieczkę. Jeśli zwalnia, zejdziesz bez nerwów i pośpiechu, a wycieczka z psem zostanie dobrym wspomnieniem.

Ile pies przejdzie w górach – kondycja, rasa i pogoda

Nie ma jednej odległości, którą pokona każdy pies. Długość trasy i przewyższenie dopasuj do wieku, kondycji i rasy. Szczenię, którego stawy dopiero się kształtują, oraz pies w podeszłym wieku potrzebują wyraźnie krótszych wycieczek niż dorosły, regularnie trenowany zwierzak. Przy psie starszym lub z problemami zdrowotnymi omów plany z weterynarzem.

Pies w obroży wspina się piaszczystym, czerwonawym szlakiem wśród traw w słoneczny dzień
W upale pies męczy się szybciej, dlatego trasę trzeba skrócić i robić częste przerwy w cieniu.

Małe rasy na tym samym odcinku robią znacznie więcej kroków. Psy krótkopyskie gorzej oddychają przy wysiłku i szybciej się przegrzewają. Obie grupy męczą się wcześniej, niż sugeruje ich zapał na początku szlaku.

Kamienie, korzenie i strome podejścia obciążają łapy i stawy dużo bardziej niż spacer po mieście. Zakładaj wolniejsze tempo niż na własnej wycieczce i planuj przerwy z zapasem. Sygnałem do dłuższego odpoczynku jest pozostawanie w tyle, kładzenie się przy każdym postoju albo utykanie.

Pies na szlaku latem

Na otwartej grani upał i ostre słońce są groźniejsze niż w zacienionej dolinie, a cienia często brakuje przez długie odcinki. Wychodź wcześnie rano i planuj postoje w lesie. Nagrzane skały mogą poparzyć opuszki. Przyłóż do kamienia dłoń: jeśli nie wytrzymasz kilku sekund, pies też nie powinien po nim chodzić.

Pies na szlaku zimą

Zmrożony śnieg i lód ranią łapy ostrymi krawędziami, a między palcami zbierają się bryłki śniegu. Na dojściach do szlaku i ulicach w miejscowościach problemem bywa sól, która podrażnia skórę opuszek. Po powrocie z posypanych solą chodników przemyj psu łapy letnią wodą i osusz je.

Woda, jedzenie i apteczka dla psa

Zabierz dla psa osobny zapas wody oraz składaną miskę albo bidon z poidłem. Przed wyjściem zaznacz na mapie miejsca, w których uzupełnisz butelki, na przykład schronisko, ujęcie wody przy szlaku czy miejscowość na trasie. W ciepły dzień i na podejściach pies pije znacznie więcej niż podczas spaceru w mieście, więc zapas licz z naddatkiem.

Nie każdy potok nadaje się do picia. Woda płynąca poniżej pastwisk, hal z wypasem albo zabudowań bywa zanieczyszczona. W schronisku nie zawsze dostaniesz miskę czy wodę dla zwierzęcia, dlatego własne naczynie miej zawsze pod ręką.

Na trasę dłuższą niż kilka godzin spakuj porcję karmy i przekąski. Podawaj je w małych ilościach podczas regularnych przerw, a nie jako jeden duży posiłek tuż przed stromym podejściem. Wybieraj karmę i smakołyki, które pies dobrze zna, bo nagła zmiana jedzenia na wyjeździe może skończyć się kłopotami żołądkowymi.

W psiej apteczce powinny się znaleźć:

  • opatrunki na łapy, czyli gaza, bandaż elastyczny, plaster i środek do odkażania, a także ochronny but na skaleczoną łapę,
  • pęseta lub przyrząd do usuwania kleszczy oraz środek przeciw kleszczom,
  • zapisany w telefonie numer do weterynarza w okolicy, w której chodzisz.

Leki dla psa dobierz razem z weterynarzem przed wyjazdem. Środki przeciwbólowe przeznaczone dla ludzi mogą mu poważnie zaszkodzić.

Przed wyjściem sprawdź też, w których miejscach można zejść ze szlaku do najbliższej drogi lub miejscowości. Pies z urazem łapy często nie da rady iść dalej, a większego psa poniesiesz na rękach tylko na krótkim odcinku. Gdy wcześniej wiesz, którędy najszybciej dotrzesz do doliny, nie tracisz czasu na szukanie drogi w stresie.

Dojazd i transport z psem – kolejki, busy, dokumenty

Kolejki linowe, krzesełkowe, busy dowożące na szlaki i autobusy dalekobieżne ustalają własne zasady przewozu zwierząt. U jednego przewoźnika pies pojedzie bez opłaty, ale w kagańcu i na krótkiej smyczy. U innego potrzebny będzie osobny bilet, a niektóre kolejki lub prywatne busy w ogóle nie zabierają psów. Te zasady bywają różne nawet na tej samej trasie i mogą się zmieniać w zależności od sezonu.

Warunki przewozu sprawdź przed zakupem biletu, na stronie przewoźnika albo telefonicznie. Rozmowa często daje więcej konkretów niż regulamin. Zapytaj o kilka rzeczy:

  • czy pies może jechać i czy obowiązuje limit wielkości albo liczby zwierząt,
  • czy wymagany jest kaganiec, transporter lub krótka smycz,
  • czy za psa płaci się osobno i ile,
  • jak wygląda przewóz na kolejce krzesełkowej, bo pies na otwartym krzesełku to zupełnie inna sytuacja niż w zamkniętej kabinie.

Jeśli plan dnia opiera się na wjeździe kolejką, przygotuj pieszy wariant podejścia albo inny cel. Odmowa przy kasie nie zepsuje wtedy całej wycieczki.

Przed wyjazdem odwiedź weterynarza i omów z nim aktualność szczepień, w tym obowiązkowego w Polsce szczepienia przeciw wściekliźnie, ochronę przed kleszczami i inne obowiązki właściciela. Zabierz dokument potwierdzający szczepienia, bo przewoźnik, gospodarz albo służby mogą poprosić o jego okazanie. Jeśli trasa prowadzi przez granicę, na przykład na słowacką stronę gór, pies potrzebuje unijnego paszportu dla zwierząt, mikroczipa i ważnego szczepienia przeciw wściekliźnie.

Przepisy dotyczące zwierząt się zmieniają, dlatego nie polegaj na jednym forum ani na wpisie sprzed kilku sezonów. Porównaj informacje z kilku źródeł, najlepiej oficjalnych. Wtedy wyjazd z psem zacznie się bez nerwów już na etapie dojazdu.

Nocleg z psem w schronisku i na kwaterze – o co pytać

Najwięcej rozczarowań podczas wyjazdu wynika z nieporozumień przy rezerwacji, a nie z samego szlaku. Schroniska i kwatery prywatne podchodzą do zwierząt bardzo różnie. Jedne przyjmują psy bez ograniczeń, inne wpuszczają je do pokoju, ale nie do jadalni, a niektóre nie przyjmują ich wcale.

Lista pytań do gospodarza

  • Czy pies może spać w pokoju i czy wolno zostawić go w nim samego?
  • Jaka jest opłata za psa i czy nalicza się ją za dobę, czy za cały pobyt?
  • Czy w jadalni, na korytarzach i w innych częściach wspólnych obowiązuje kaganiec?
  • Gdzie w pobliżu budynku pies może się załatwić?
  • Czy w okolicy przyjmuje weterynarz?

Wszystko ustal przed wpłatą zadatku i poproś o potwierdzenie mailem. Na miejscu łatwiej wtedy pokazać konkretną wiadomość niż powoływać się na rozmowę telefoniczną sprzed kilku tygodni.

Gdy kuchnia nie wpuszcza psa

Nie każde schronisko ani nie każda restauracja wpuszcza psy do środka. W sezonie, gdy sala jest pełna, trudno liczyć na wyjątek. Przygotuj plan B w postaci własnych zapasów. Kanapki, ciepły napój w termosie i woda w plecaku pozwolą zjeść na zewnątrz albo w pokoju.

Po powrocie ze szlaku najpierw zajmij się psem. Obejrzyj łapy, przejrzyj sierść w poszukiwaniu kleszczy, podaj wodę i pozwól mu spokojnie odpocząć. Dopiero potem rozpakuj plecak i zaplanuj kolejny dzień, biorąc pod uwagę, jak pies zniósł poprzednią trasę.

Gdy wyjazd z psem planujesz zimą, przydadzą się też wskazówki, jak wybrać hotel na ferie zimowe. Zapytaj wtedy gospodarza dodatkowo, gdzie można wytrzeć i wysuszyć mokrego od śniegu psa, zanim wejdzie do pokoju.

Najczęściej zadawane pytania

Jak zachować się z psem na hali, na której pasą się owce, bydło lub pracują psy pasterskie?

Weź psa na krótką smycz i omiń stado szerokim łukiem, nie przechodząc między zwierzętami. Psy pasterskie bronią stada i mogą podbiec, więc nie uciekaj, zachowaj spokój i powoli oddalaj się od zwierząt. Jeśli w pobliżu jest juhas lub pasterz, stosuj się do jego wskazówek.

Od jakiego wieku szczeniak może chodzić po górskich szlakach?

Nie ma jednej granicy wieku, bo stawy i kości rosną różnie u małych i dużych ras, a u dużych psów wzrost trwa zwykle dłużej. Szczeniaka przyzwyczajaj do gór krótkimi, łagodnymi spacerami bez długich, stromych podejść i zejść. Na dłuższe trasy umawiaj się dopiero po konsultacji z weterynarzem, który oceni rozwój konkretnego psa.

Czy warto kupić psu buty, uprząż lub sakwy na górską wędrówkę?

Dobrze dopasowane szelki są wygodniejsze i bezpieczniejsze od obroży na stromym terenie, bo nie uciskają szyi i ułatwiają pomoc psu przy trudniejszym przejściu. Buty przydają się na lód, ostre kamienie i sól, ale pies musi się do nich przyzwyczaić przed wyjazdem. Sakwy sprawdzą się tylko u dorosłego, zdrowego psa z niewielkim obciążeniem, najlepiej po rozmowie z weterynarzem.

Co zrobić, gdy pies zgubi się na szlaku?

Zatrzymaj się, wołaj psa spokojnym głosem i wróć do miejsca, w którym go ostatnio widziałeś, bo psy często tam wracają. Powiadom obsługę najbliższego schroniska i innych turystów, zostaw numer telefonu i zgłoś zaginięcie w bazie, w której zarejestrowany jest chip. Na każdy wyjazd zakładaj psu adresatkę z aktualnym numerem telefonu.